Skip to main content

Trinity College Dublin, The University of Dublin

Trinity Menu Trinity Search



GAIRM AR PHÁIPÉIR

In 2019 beidh leathchéad bliain ann ó bunaíodh IASIL (nó IASAIL, the International Association for the Study of Anglo-Irish Literature, mar a bhí air ar dtús) in 1969. Deis is ea an chloch mhíle seo le cuimhneamh ar éabhlóid léann litríochta is critice na hÉireann le leathchéad bliain anuas, ó thionóil IASAIL a chéad chomhdháil i gColáiste na Tríonóide i samhradh na bliana 1970, agus le ról na critice i saothrú an ghoirt léinn seo a mheas. Cuireadh is ea téama chomhdháil 2019, ‘Ithir na Critice’, le machnamh chomh forleathan agus is féidir a dhéanamh ar na traidisiúin, na hionchuir, na conspóidí agus na comhráití critice a mhúnlaigh litríocht na hÉireann, as Gaeilge agus as Béarla, agus le hiniúchadh a dhéanamh ar an gcaoi a ndeachaigh an léirmheastóireacht agus saol polaitiúil, cultúrtha agus intleachtúil na hÉireann i gcion ar a chéile.

‘An té in Éirinn ar mhaith leis go dtabharfaí criticeoir liteartha air,’ a scríobh Terence Brown, ‘caithfidh sé dul trí ghéarchéim éigin ar mhaithe leis an tsamhlaíocht liteartha’. Cuireann an dearcadh seo i gcuimhne dúinn gur as brú náisiúnta agus idirnáisiúnta a fáisceadh léirmheastóireacht na hÉireann, gur mhúnlaigh an t-am atá thart í agus an t-am i láthair. Tugann sé léargas dúinn ar réimse leathan obair chritice i Léann na hÉireann, ó na traidisiúin éagsúla a chuireann bonn eolais faoin léamh a dhéantar ar an litríocht – idir léirmheastóireacht an scoláire aonair agus taisclanna móra ábhair chartlainne, dhigitithe agus pharaithéacsúil. Cén múnlú a rinne an léirmheastóireacht ar chanóin liteartha Éireannach? Cén bhail atá ar chleachtas na critice faoi láthair? Cé na hathruithe nua agus na treonna nua atá i ndán don chritic?

Ar na hábhair a d’fhéadfaí a phlé, tá a leithéidí seo:

  • Tionchar léirmheastóirí aonair, gluaiseachtaí critice nó dioscúrsaí teoiriciúla ar scríbhneoireacht na hÉireann
  • An scríbhneoir mar léirmheastóir ar a s(h)aothar féin nó ar shaothar údar eile
  • Feidhm litríocht na hÉireann mar chritic shóisialta/pholaitiúil
  • Tionchar seánraí criticiúla éagsúla ar scríbhneoireacht na hÉireann – seánraí ar nós beathaisnéisí, díolamaí agus eagráin chriticiúla
  • Aistriúcháin agus an léirmheastóireacht
  • Teanga agus litríocht na Gaeilge: léirmheastóireacht agus conspóidí
  • Áit na dtréimhseachán, na n-irisí, na bpaimfléad agus na léirmheasanna criticiúla i stair litríocht na hÉireann
  • Inscne, gnéasacht agus traidisiún critice Éireannach
  • An inimirce, an diaspóra agus an t-idirnáisiúnú mar chomhthéacsanna don chritic Éireannach 
  • Díospóireachtaí critice agus a gcomhthéacsanna stairiúla nó polaitiúla
  • Cartlanna, an digitiú agus forbairt mhodheolaíochtaí critice an lae inniu
  • Measúnú ar inspioráidí ‘nua’ don chritic i ngort scríbhneoireacht na hÉireann; mar shampla, an éici-chritic, léann na gcuimhní, an chritic ghéiniteach, teoiric na ngréasán agus an léann oileánrach

Ag teacht le gnáthnós IASIL, beidh fáilte roimh pháipéir i réimsí eile de léann litríocht na hÉireann.

Ba mhór ag an gcoiste eagraithe tograí 250 focal (ar a mhéad) a fháil do pháipéir a mhairfidh fiche nóiméad, do phainéil triúir nó do chomhphlé, as Béarla nó as Gaeilge. Cuir beathaisnéis ghearr (50 focal ar a mhéad) le do thogra, más é do thoil é. Caithfear tograí a chur ar an bhFoirm d’Achoimrí chuig iasil19@tcd.ie. Is é 18 Eanáir 2019 an spriocdháta do thograí.

Íoslódáil an Fhoirm d’Achoimrí anseo

Agus IASIL ag dul siar ar bhóithrín na smaointe in 2019, beidh áit lárnach sa chomhdháil ag seisiúin chomhphlé faoi threonna léann na critice san am a caitheadh, sa lá atá inniu ann agus san am atá le teacht. Beidh na seisiúin seo á dtionól i gcomhar leis an Irish University Review (a bheidh leathchéad bliain ar an bhfód in 2020). Ar na hábhair mhachnaimh do na seisiúin seo, beidh:

  • Institiúidí léirmheastóireachta na hÉireann
  • Ceisteanna práinneacha agus ceisteanna atá le teacht faoi léann na hÉireann: aghaidh a thabhairt ar thuairimí seanbhunaithe
  • Díláithriú na canóna.

Má tá tú ag iarraidh páirt a ghlacadh i gceann de na seisiúin chomhphlé seo, cuir teachtaireacht ríomhphoist ar leith, le do thoil, chuig iasil19@tcd.ie (faoin teideal 'Irish University Review roundtables') faoi 18 Eanáir 2019, ag tabhairt le fios go hachomair cén topaic is spéis leat agus cén fáth. Níl aon bhac ar pháirt a ghlacadh i gceann de na seisiúin chomhphlé seo agus páipéar eile a thabhairt ag an gcomhdháil freisin.

Leathanach baile